Prawo jazdy kategorii B od 17. roku życia
Jedną z najbardziej medialnych zmian jest wprowadzenie możliwości uzyskania prawa jazdy kategorii B przez osoby, które ukończyły 17 lat. Rozwiązanie to, choć powszechnie stosowane w wielu krajach europejskich, wprowadza w Polsce szereg specyficznych ograniczeń i wymogów, które będą miały bezpośredni wpływ na pracę instruktorów oraz komunikację z kursantami i ich rodzicami.

Prawo jazdy wydane osobie między 17. a 18. rokiem życia jest ważne wyłącznie na terytorium Polski do momentu ukończenia 18 lat. Co istotne, przez pierwsze sześć miesięcy od uzyskania uprawnień, jednak nie dłużej niż do ukończenia 18 lat, młody kierowca zobowiązany jest do jazdy z pasażerem-opiekunem siedzącym na przednim fotelu. Pasażer-opiekun musi spełniać rygorystyczne kryteria: ukończył 25 lat, posiada nieprzerwanie prawo jazdy kategorii B od co najmniej 5 lat, nie podlega i nie podlegał w ostatnich 5 latach zakazowi prowadzenia pojazdów oraz nie znajduje się w stanie nietrzeźwości ani po użyciu alkoholu lub środków działających podobnie.

Nowa rola instruktora lub egzaminatora
Ustawodawca przewidział jednak wyjątek dla instruktorów nauki jazdy i egzaminatorów, którzy mogą pełnić rolę opiekuna bez spełniania wymogu 25 lat i 5 lat posiadania prawa jazdy kategorii B. To rozwiązanie otwiera potencjalną możliwość świadczenia przez ośrodki szkolenia kierowców dodatkowych usług wsparcia dla młodych kierowców w pierwszych miesiącach samodzielnej jazdy. Wprowadzenie prawa jazdy od 17. roku życia wymaga od instruktorów przygotowania się na pracę z młodszymi kursantami oraz szczególnej dbałości o komunikację z rodzicami. Konieczne będzie wypracowanie klarownych procedur informowania o wymogach związanych z opiekunem oraz konsekwencjach naruszenia przepisów okresu próbnego.

Okres próbny – realny mechanizm kontroli młodych kierowców
Dotychczasowy dwuletni okres próbny był w praktyce bardziej symbolicznym zapisem niż rzeczywistym mechanizmem weryfikacji umiejętności młodych kierowców. Nowelizacja zmienia to radykalnie, wprowadzając system sankcji i obowiązkowych szkoleń, który ma realnie wpływać na bezpieczeństwo na drogach.
Dla osób, które ukończyły 18 lat przed uzyskaniem prawa jazdy, okres próbny trwa standardowo 2 lata. Natomiast dla 17-latków okres ten wynosi 3 lata, jednak nie dłużej niż do ukończenia 20. roku życia. To zróżnicowanie odzwierciedla założenie, że młodsi kierowcy wymagają dłuższego okresu nadzoru i kontroli.

ZERO TOLERANCJI 

W okresie próbnym obowiązuje absolutny zakaz jazdy po spożyciu alkoholu – 0,0‰ we krwi, 0,0 mg/dm³ w wydychanym powietrzu oraz 0,0 ng/ml środka działającego podobnie do alkoholu. To najostrzejsza możliwa sankcja, która nie przewiduje żadnych progów tolerancji.
Kierowcy, którzy nie ukończyli 18 lat i prowadzą pojazd samochodowy inny niż czterokołowiec, podlegają ponadto dwóm dodatkowym zakazom o charakterze bezwzględnym: nie mogą przewozić osób, które nie ukończyły 18 lat bez pasażera-opiekuna spełniającego wymogi określone w ustawie oraz nie mogą wykonywać transportu drogowego rzeczy, przewozu taksówką ani przewozów okazjonalnych.
Nowelizacja wprowadza również zaostrzony system punktowy dla młodych kierowców. Przekroczenie 20 punktów w pierwszym roku od uzyskania prawa jazdy skutkuje zatrzymaniem dokumentu. Dodatkowo, zatrzymanie następuje również w przypadku popełnienia w okresie próbnym przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzech określonych w ustawie wykroczeń, takich jak: spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jazda po alkoholu lub środkach działających podobnie, niestosowanie się do znaków regulujących pierwszeństwo przejazdu, niestosowanie się do sygnałów świetlnych czy niepodporządkowanie się poleceniom osób kierujących ruchem.

2 wykroczenia +2 LATA
Jeżeli kierowca w okresie próbnym popełni dwa wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami, starosta wydaje decyzję o przedłużeniu okresu próbnego o kolejne 2 lata (jeżeli orzeczenia zapadły w okresie próbnym) albo nałożeniu uzupełniającego okresu próbnego trwającego 2 lata (jeżeli choćby jedno rozstrzygnięcie zapadło po okresie próbnym). To nowe rozwiązanie oznacza, że młody kierowca, który nie wyciągnął wniosków z pierwszego okresu próbnego, może podlegać kontroli przez łącznie 4 lata.

Obowiązkowe szkolenie z zagrożeń – nowy segment dla ODTJ
Nowelizacja wprowadza całkowicie nowy element systemu – praktyczne szkolenie z zagrożeń w ruchu drogowym, które młodzi kierowcy zobowiązani są odbyć po przekroczeniu progu 12 punktów karnych w okresie próbnym. Szkolenie to trwa 1 godzinę, jest odpłatne (maksymalnie 500 złotych), prowadzą je ośrodki doskonalenia techniki jazdy, kończy się wydaniem zaświadczenia i ma na celu uświadomienie niebezpieczeństw wynikających z nadmiernej prędkości oraz kształtowanie postawy defensywnej.
Kierowca musi ukończyć szkolenie przed upływem 12 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie 12 punktów. Jeżeli prawomocne rozstrzygnięcie zapadło po upływie 9 miesięcy od popełnienia naruszenia, szkolenie należy ukończyć w ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia. Brak ukończenia szkolenia w terminie skutkuje automatycznym zatrzymaniem prawa jazdy przez starostę. Co istotne, zatrzymanie następuje na podstawie decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że odwołanie się od decyzji nie wstrzymuje jej wykonania.

System w pełni zautomatyzowany poprzez Centralną Ewidencję Kierowców. Administrator CEK przekazuje staroście informację o przekroczeniu 12 punktów, przekazuje informację użytkownikowi aplikacji mObywatel oraz otrzymuje od kierownika ODTJ dane o wydanych zaświadczeniach. Starosta niezwłocznie przesyła kierowcy informację o obowiązku ukończenia szkolenia. Dane o ukończonym szkoleniu trafiają do CEK, co pozwala na ścisłą kontrolę wypełniania obowiązku przez kierowców.
Dla ośrodków doskonalenia techniki jazdy wprowadzenie obowiązkowego szkolenia z zagrożeń oznacza powstanie całkowicie nowego segmentu usług. Minister właściwy do spraw transportu określi w rozporządzeniu szczegółowy program szkolenia oraz wzór zaświadczenia. ODTJ powinny już teraz przygotowywać się do uruchomienia tego typu szkoleń, w tym zapewnienia odpowiedniego placu manewrowego, przeszkolenia instruktorów w zakresie prowadzenia zajęć z zagrożeń, przygotowania procedur dokumentacyjnych oraz wdrożenia systemu elektronicznego przekazywania danych do CEK. Przewidywany popyt na te szkolenia będzie znaczący, biorąc pod uwagę statystyki wykroczeń drogowych popełnianych przez młodych kierowców.

Automatyzacja procedur i nowe sankcje
Jedną z najbardziej technicznych, ale jednocześnie bardzo istotnych zmian jest automatyzacja procedur związanych z zatrzymywaniem i zwrotem dokumentów. W przypadku zatrzymania prawa jazdy za przekroczenie prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym lub na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym oraz inne określone w ustawie naruszenia objęte 3-miesięcznym okresem zatrzymania, zwrot następuje automatycznie przez odnotowanie w CEK, niezależnie od tego, czy postępowanie sądowe się zakończyło. To istotna zmiana w stosunku do dotychczasowego stanu prawnego, gdzie zwrot wymagał aktywnej decyzji organu.
Automatyzacja oznacza, że kierowca nie musi podejmować żadnych działań dla odzyskania dokumentu po upływie 3 miesięcy, CEK automatycznie aktualizuje status uprawnień, a informacja o zwrocie jest dostępna w aplikacji mObywatel. System ten ma uprościć procedury i odciążyć starostów, jednocześnie zapewniając kierowcom szybki powrót do legalnej jazdy po odbyciu kary.

5 LAT ZAKAZU za jazdę mimo zatrzymania prawa jazdy
Nowelizacja znacząco zaostrza również sankcje za ignorowanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Kierowanie pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy skutkuje cofnięciem uprawnień na okres 5 lat od dnia stwierdzenia tego zdarzenia. Ta drastyczna sankcja dotyczy zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 (m.in. brak szkolenia z zagrożeń, brak kursu reedukacyjnego, przekroczenie prędkości 50+ km/h) oraz na podstawie art. 135 PoRD.

Pięcioletni okres cofnięcia uprawnień oznacza faktyczne wykluczenie z możliwości prowadzenia pojazdów na bardzo długi czas, co może mieć dramatyczne konsekwencje zawodowe i życiowe dla kierowcy.
Dotychczas zatrzymanie prawa jazdy na miejscu za przekroczenie prędkości o więcej niż 50 km/h dotyczyło wyłącznie obszarów zabudowanych. Nowelizacja rozszerza tę regulację również na drogi jednojezdniowe dwukierunkowe poza obszarem zabudowanym. To istotna zmiana, która odpowiada na problem niebezpiecznych wyprzedzeń i nadmiernej prędkości na drogach krajowych i wojewódzkich. Statystyki wypadków pokazują, że znaczna część tragicznych zdarzeń ma miejsce właśnie na tego typu drogach, gdzie nadmierna prędkość w połączeniu z wyprzedzaniem stanowi śmiertelne zagrożenie.

Uproszczenia administracyjne i zmiany dla egzaminatorów
Nowelizacja wprowadza szereg uproszczeń mających na celu ograniczenie biurokracji i zwiększenie elastyczności systemu. Osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy może, zamiast przedstawiać dokumenty potwierdzające miejsce zamieszkania, złożyć oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej. W oświadczeniu musi znaleźć się klauzula o odpowiedzialności z art. 233 § 6 Kodeksu karnego za składanie fałszywych oświadczeń. To rozwiązanie znacząco upraszcza procedurę, jednocześnie wykorzystując sankcje karne jako mechanizm zapewniający prawdziwość danych.

AKREDYTACJA nie będzie już wymagana
Zniesiono również wymóg akredytacji kuratora oświaty dla ośrodków szkolenia kierowców spełniających dodatkowe wymagania. To istotna deregulacja, która eliminuje jeden z elementów biurokratycznej kontroli, nie obniżając jednocześnie rzeczywistych standardów jakości szkoleń.

Egzaminatorzy mogą teraz podejmować dodatkową pracę i prowadzić działalność gospodarczą, mając jedynie obowiązek pisemnego powiadomienia dyrektora WORD. Jednocześnie wprowadzono nową przesłankę skreślenia z ewidencji egzaminatorów – za podjęcie dodatkowych zajęć bez powiadomienia albo wykonywanie czynności podważających zaufanie do zawodu. To rozwiązanie balansuje liberalizację z zachowaniem kontroli nad jakością i etyką zawodu.

Powodowanie zagrożenia na egzaminie
Egzaminator może również zakończyć część praktyczną egzaminu przed wykonaniem wszystkich zadań, gdy zachowanie zdającego zagraża życiu lub zdrowiu egzaminatora lub innych uczestników ruchu lub bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo ruchu drogowego. To formalizacja dotychczasowej praktyki i jasna podstawa prawna dla egzaminatorów.
Kierowcy zawodowi i branżowe centra umiejętności

18 latek za kierownicą autobusu
Nowelizacja wprowadza zróżnicowany system wymagań wiekowych dla kierowców kategorii D: 18 lat – dla kategorii D i D+E na liniach regularnych do 50 km oraz dla D1 i D1+E na terytorium Polski, 20 lat – dla D i D+E w przewozach krajowych, 21 lat – dla D i D+E w pełnym zakresie. To otwarcie rynku pracy dla młodszych kierowców, szczególnie w komunikacji lokalnej, gdzie niedobory kadrowe są szczególnie odczuwalne.

BCU – BRANŻOWE CENTRA UMIEJĘTNOŚCI
Szkolenia w zakresie kwalifikacji wstępnej i szkoleń okresowych mogą być teraz prowadzone również przez branżowe centra umiejętności działające w dziedzinach: transport drogowy, spedycja, logistyka, diagnostyka i naprawa pojazdów, elektromobilność oraz przemysł motoryzacyjny. To istotne otwarcie systemu, które ma zwiększyć dostępność szkoleń dla kierowców zawodowych oraz lepiej dopasować programy do rzeczywistych potrzeb branży transportowej. BCU prowadzą szkolenia w formie pozaszkolnej i podlegają nadzorowi wojewody.
Nowelizacja otwiera również możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii D1 i D dla osób z całkowitym lub znacznym ubytkiem słuchu. To ważne otwarcie zawodu kierowcy autobusu dla osób niesłyszących, które posiadają odpowiednie umiejętności i kwalifikacje.
Bezpieczeństwo najmłodszych uczestników ruchu

BEZPIECZEŃSTWO DZIECI 
Nowelizacja wprowadza kompleksowe regulacje dotyczące bezpieczeństwa dzieci jako uczestników ruchu drogowego. Dzieci poniżej 16. roku życia kierujące rowerem, rowerem z napędem elektrycznym, hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego muszą używać kasku ochronnego odpowiadającego właściwym warunkom technicznym. To pierwsza regulacja wprost wprowadzająca taki obowiązek do polskiego prawa drogowego.
Dziecko do 7 lat może być przewożone na rowerze tylko gdy ma na głowie kask ochronny oraz jest umieszczone na dodatkowym siodełku zapewniającym bezpieczną jazdę, lub w foteliku rowerowym, lub w przyczepie przystosowanej konstrukcyjnie do przewozu osób. Ustawa przewiduje wyjątki od obowiązku kasku w przypadkach, gdy dziecko jest przewożone w specjalnych fotelikach bezpieczeństwa lub konstrukcja pojazdu uniemożliwia użycie kasku.

Podniesiona granica wieku do 13 lat 
Zakazuje się dopuszczania dziecka poniżej 13 lat do kierowania hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego na drodze. Wyjątek dotyczy strefy zamieszkania, gdzie dziecko może korzystać z hulajnogi pod opieką osoby dorosłej. Za naruszenie przepisów dotyczących kasków i prawidłowego przewozu dzieci odpowiada opiekun lub osoba sprawująca nadzór. Grozi za to grzywna do 100 złotych. Przepis celuje w dorosłego odpowiedzialnego za bezpieczeństwo dziecka, nie w samo dziecko.

Prędkość ciągnika rolniczego
Dopuszczalna prędkość ciągników rolniczych na drogach publicznych rośnie z 30 km/h do 40 km/h. To dostosowanie przepisów do możliwości technicznych nowoczesnych maszyn rolniczych. Pojazdy zespołów ratownictwa medycznego mogą korzystać z buspasów, jeśli zarządca drogi je wyznaczył. To rozwiązanie ma usprawnić dojazd karetek do miejsca zdarzenia w zatłoczonych miastach.

Harmonogram wejścia w życie zmian
Etapowe wejście w życie nowelizacji daje branży szkoleniowo-egzaminacyjnej czas na systematyczną adaptację. Pierwsza grupa zmian obowiązuje od 3 grudnia 2025 roku (karetki na buspasach, możliwość przeprowadzania egzaminów kat. C, C+E, T poza granicami miasta), druga od 17 grudnia 2025 roku (branżowe centra umiejętności, gromadzenie danych w CEK), trzecia od 3 marca 2026 roku (prawo jazdy od 17 lat, nowy system okresu próbnego, zatrzymanie za 50+ km/h poza obszarem zabudowanym, zniesienie akredytacji kuratora, zakaz jazdy hulajnogą dla dzieci do 13 lat), czwarta od 3 czerwca 2026 roku (obowiązek kasku dla dzieci, nowe wymogi przewożenia dzieci, nowe wymagania zdrowotne), a ostatnia grupa zmian będzie obowiązywać od 3 września 2026 roku (nowe wymagania wiekowe dla kierowców zawodowych).

Ten rozłożony w czasie system pozwala organom administracji na przygotowanie odpowiednich rozporządzeń wykonawczych, platform elektronicznych i procedur, a ośrodkom szkolenia i egzaminowania – na szkolenie personelu i przystosowanie infrastruktury.

BROSZURY INFORMACYJNE o OBOWIĄZKACH w OKRESIE PRÓBNYM

Broszury informacyjne dla rodziców oraz kursantów dotyczące kluczowych zmian, praw i obowiązków w okresie próbnym znajdziecie w szkołach nauki jazdy będących uczestnikiem programu RZETELNA SZKOŁA JAZDY i posiadających certyfikat RZ2025 MSNKK 

Nowelizacja stanowi najpoważniejszą reformę polskiego 
prawa o ruchu drogowym od lat. 

Dla branży szkolenia kierowców oznacza to szereg wyzwań, ale również nowych możliwości. Kluczowe znaczenie ma systematyczne monitorowanie komunikatów organów administracji dotyczących wdrażania poszczególnych rozwiązań technicznych, zwłaszcza w zakresie funkcjonowania Centralnej Ewidencji Kierowców. Automatyzacja wielu procesów wymaga sprawnie działającej infrastruktury IT, której ewentualne problemy mogą znacząco utrudnić stosowanie nowych przepisów.
Nowelizacja przenosi polski system szkolenia i nadzoru nad kierowcami na wyższy poziom, wprowadzając rozwiązania znane z innych krajów europejskich, ale dostosowane do polskich realiów. Sukces reformy będzie zależał od sprawnej implementacji rozwiązań technicznych oraz gotowości całej branży do adaptacji do nowych wymogów. Stosunkowo długie vacatio legis daje czas na przygotowanie, z którego warto maksymalnie skorzystać.